Aanbouw vergunningsvrij bouwen: mag dat?

Een aanbouw aan de achterkant van je huis mag je in veel gevallen vergunningsvrij bouwen. De belangrijkste voorwaarden: hij staat in het achtererfgebied (grofweg achter de voorgevel), is niet hoger dan 5 meter en blijft binnen het oppervlak dat op jouw perceel is toegestaan. Maar gemeenten mogen op onderdelen afwijken van de landelijke regels — doe daarom altijd de vergunningcheck voor jouw specifieke adres via het Omgevingsloket.

Hieronder leggen we de landelijke regels uit zoals die sinds de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 gelden. Zie het als een goede eerste indicatie, geen juridisch eindoordeel voor jouw situatie.

Wat betekent vergunningsvrij bouwen?

Bij een aanbouw spelen er altijd twee soorten regels, en voor allebei moet je vergunningsvrij zijn:

• Bouwtechnische regels. Voldoet de aanbouw aan de bouwkwaliteit uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)? Voor een aanbouw lager dan 5 meter is dit deel meestal vergunningsvrij.
• Ruimtelijke regels. Mag het bouwwerk op die plek van het omgevingsplan van je gemeente? Dit gaat over de plek op je perceel, de hoogte en het oppervlak — en hier zit meestal de crux.

Voldoe je aan beide, dan mag je bouwen zonder vergunning. Voldoe je maar aan één (of geen), dan heb je een omgevingsvergunning nodig.

Waar mag een vergunningsvrije aanbouw staan?

Alleen in het achtererfgebied. Dat is het deel van je erf dat grofweg 1 meter achter de voorkant van je huis begint en zich naar achteren uitstrekt. De voortuin (het voorerfgebied) valt daar níet onder: een aanbouw aan de voorkant is vrijwel nooit vergunningsvrij. Ook de exacte grens van het achtererfgebied hangt af van hoe je woning ten opzichte van openbaar gebied ligt — bij een hoekwoning met een zijtuin langs de straat kan een deel dus afvallen. Het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) legt de begrenzing in detail uit.

Hoe hoog en hoe diep mag de aanbouw zijn?

De regels verschillen op basis van de afstand tot je oorspronkelijke huis. De grens ligt op 4 meter:

• Binnen 4 meter van je huis (waar de meeste aanbouwen vallen): maximaal 5 meter hoog, en niet hoger dan 0,3 meter boven de verdiepingsvloer van je woning, en nooit hoger dan het huis zelf. Voor een aanbouw van één bouwlaag is dit ruim voldoende.
• Verder dan 4 meter van je huis: dan gelden strengere regels. De aanbouw moet dan onder andere een schuin dak hebben (dakvoet maximaal 3 meter, nok maximaal 5 meter) en "functioneel ondergeschikt" zijn aan je woning. Bouw je zo ver naar achteren, laat dan zeker de situatie checken.

De diepte van je aanbouw zit dus indirect in deze regels: tot 4 meter uit de gevel blijf je binnen het eenvoudige regime. Ga je dieper, dan komen de dakregels om de hoek kijken.

Hoeveel vierkante meter mag ik vergunningsvrij bouwen?

Er geldt een maximum voor het totale oppervlak aan bijbehorende bouwwerken (aanbouwen, uitbouwen én bijgebouwen samen) in je bebouwingsgebied — het achtererfgebied plus de grond onder eerdere uitbreidingen van je huis. Hoe groter dat gebied, hoe meer je mag bebouwen, volgens deze staffel:

• Bebouwingsgebied tot 100 m²: maximaal 50% ervan bebouwen.
• Van 100 tot 300 m²: 50 m², plus 20% van het deel boven de 100 m².
• Groter dan 300 m²: 90 m², plus 10% van het deel boven de 300 m², tot een maximum van 150 m² in totaal.

Reken je bestaande schuur of eerdere uitbouw dus mee: die tellen op bij het toegestane oppervlak. De precieze definities en rekenvoorbeelden staan bij het IPLO.

Wanneer heb je wél een vergunning nodig?

Reken op een vergunning als je situatie afwijkt van het bovenstaande, bijvoorbeeld:

• De aanbouw komt (deels) in de voortuin of het voorerfgebied.
• Je overschrijdt de hoogte- of oppervlaktegrenzen hierboven.
• Je huis is een monument of staat in een beschermd stads- of dorpsgezicht — dan gelden strengere regels.
• Het omgevingsplan van je gemeente stelt op deze plek aanvullende eisen. Gemeenten mogen namelijk van de landelijke regels afwijken.

Belangrijk: ook als je vergunningsvrij bouwt, moet de aanbouw nog steeds voldoen aan de bouwtechnische eisen uit het Bbl en aan het burenrecht (denk aan ramen en afstand tot de erfgrens). Vergunningsvrij betekent dus "geen vergunning nodig", niet "geen regels".

Hoe check ik of mijn aanbouw vergunningsvrij is?

Doe de gratis vergunningcheck via het Omgevingsloket: je vult je adres en je bouwplan in en krijgt een indicatie of je een vergunning nodig hebt. Zo weet je het voor jouw exacte situatie — inclusief eventuele gemeentelijke regels. Rijksoverheid legt de hoofdlijnen van vergunningvrij bouwen ook uit.

Liever niet zelf uitzoeken? We denken graag met je mee en wijzen je de weg als er tóch een vergunning nodig is. Zo weet je waar je aan toe bent nog vóórdat je weet wat je aanbouw kost. En twijfel je of jouw plan nu een aanbouw of een uitbouw is? Voor de regels maakt dat niets uit, zoals we uitleggen bij aanbouw of uitbouw: wat is het verschil.

Bronnen: Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) — Vergunningvrije bijbehorende bouwwerken, Rijksoverheid — Vergunningvrij bouwen en verbouwen en het Omgevingsloket. Laatst gecontroleerd op 2 juli 2026. Regels kunnen wijzigen en per gemeente verschillen; aan dit artikel kun je geen rechten ontlenen.